Kaza Anında İlk Yapmanız Gerekenler
Trafik kazası, beklenmedik bir anda hayatınızı alt üst edebilir. Panik ve şok anında doğru adımları atmak hem sağlığınızı hem de hukuki haklarınızı koruma açısından hayati önem taşır. Türk hukukunda trafik kazası sonrası haklarınızı etkin biçimde kullanabilmek için ilk 24 saat içinde yapacaklarınız belirleyici bir rol oynar.
1. Güvenlik ve Sağlık Önceliğinizdir
Kazanın hemen ardından önceliğiniz can güvenliği olmalıdır. Aracı güvenli bir yere çekin, dörtlü flaşörü yakın ve uyarı üçgenini aracın 30-150 metre gerisine yerleştirin. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52. maddesi uyarınca kaza yapan sürücü olay yerinden ayrılamaz; yaralı varsa yardım çağırmak hukuki yükümlülüğünüzdür.
- Yaralı varsa derhal 112 Acil'i arayın; müdahale etmeyin, profesyonelleri bekleyin.
- Kaza yerini koruyun; araçları zorunlu olmadıkça hareket ettirmeyin.
- 155 Polis veya 156 Jandarma'yı arayarak kaza tutanağı tutulmasını isteyin.
Resmi Tutanak ve Delil Toplama
Kaza Tespit Tutanağı Kritik Belgedir
Maddi hasarlı ve yaralamasız kazalarda taraflar anlaşırsa Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlenebilir; ancak herhangi bir anlaşmazlık olduğunda mutlaka polis ya da jandarma çağrılmalıdır. Resmi tutanak olmadan sigorta şirketlerine başvuru güçleşir ve mahkeme süreçlerinde ispat yükümlülüğünüz ağırlaşır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre (örn. 2019/3412 E., 2020/1845 K.) trafik kazalarında kusur oranının tespitinde resmi tutanaklar ve kaza yeri delilleri belirleyici unsurlar arasında sayılmaktadır.
Fotoğraf ve Video ile Belgeleme
- Araçların kaza anındaki konumunu, hasar noktalarını ve çevresindeki trafik işaretlerini fotoğraflayın.
- Varsa yol üzerindeki fren izlerini, kırık cam veya parçaları kayıt altına alın.
- Güvenlik kameraları ya da araç kameralarının (dashcam) varlığını not edin; bu kayıtlar daha sonra silinebilir.
- Tanıkların ad, soyad ve telefon bilgilerini alın.
Karşı Taraf ve Sigorta Bilgileri
Karşı sürücüden şu bilgileri mutlaka alın:
- Kimlik bilgileri (TC kimlik numarası dahil)
- Araç ruhsatı ve plaka bilgileri
- Zorunlu Trafik Sigortası (ZMSS) poliçe numarası ve sigorta şirketi adı
- Varsa İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası bilgileri
Önemli uyarı: Karşı tarafla kaza yerinde hiçbir şekilde yazılı veya sözlü tazminat anlaşması yapmayın. Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesi kapsamında tazminat kalemleri (bedensel zarar, maddi hasar, manevi tazminat) ancak zararın tamamı ortaya çıktıktan sonra doğru biçimde belirlenebilir. Erken yapılan anlaşmalar haklarınızı kalıcı olarak ortadan kaldırabilir.
Tıbbi Muayene — Ertelemeyin
Kaza sonrası kendinizi iyi hissediyor olsanız bile en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurun. Boyun fıtığı, beyin sarsıntısı ve iç yaralanmalar gibi durumlar saatler içinde belirti verebilir. Adli rapor almayı unutmayın; bu rapor hem cezai hem hukuki süreçlerde temel belge işlevi görür.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında (örn. 2018/1-456 E.) yaralanmanın niteliği belirlenirken sağlık kurumundan alınan ilk ve takip eden raporların birlikte değerlendirildiği vurgulanmaktadır. Geç başvuru, zararla kaza arasındaki nedensellik bağını zayıflatabilir.
Sigorta Şirketine Bildirim
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca kazayı sigorta şirketinize en geç 5 iş günü içinde bildirmeniz gerekmektedir. Ancak mümkünse bu bildirimi ilk 24 saat içinde yapın; geç bildirim poliçe kapsamı tartışmalarına yol açabilir.
- Sigorta şirketine yazılı bildirim yapın; telefon görüşmesini yeterli saymayın.
- Hasar tespiti için eksper atamasını talep edin.
- Aracı eksper incelemesinden önce onarıma vermeyin.
Yapmamanız Gerekenler
- Suçu kabul etmeyin: Kaza yerinde "benim hatam" gibi ifadeler kullanmaktan kaçının; bu beyanlar hukuki süreçte aleyhinize delil olarak kullanılabilir.
- Olay yerinden ayrılmayın: Kaçma suçu, TCK 82. ve 257. maddeleri kapsamında ağır yaptırımlara yol açabilir.
- Sosyal medyada paylaşım yapmayın: Kaza ile ilgili fotoğraf, video veya yorum paylaşımları ileride aleyhinize kullanılabilir.
- Sigorta şirketinin ilk teklifini hemen kabul etmeyin: İlk teklif genellikle gerçek zararın altında kalır; hukuki danışmanlık almadan imzalamayın.
Hukuki Destek Ne Zaman Alınmalı?
Yaralanma, yüksek maddi hasar, ölüm, alkol/ilaç şüphesi veya karşı tarafın sigortasız olması durumlarında bir trafik hukuku avukatına danışmak geciktirilmemelidir. TBK madde 72 uyarınca tazminat davası için zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlükârda kaza tarihinden itibaren 10 yıldır; ancak suç teşkil eden hallerde ceza zamanaşımı süreleri uygulanır.
Hukuki süreçlere gitmeden önce arabuluculuk yolunu da değerlendirin. Zorunlu trafik sigortası kapsamındaki uyuşmazlıklarda sigorta şirketiyle doğrudan müzakere yerine arabuluculuk süreci hem daha hızlı hem de daha az maliyetli çözümler sunabilir.
Trafik kazası sonrası haklarınızı tam olarak koruyabilmek için ilk 24 saatte atacağınız doğru adımlar, ileride açılacak dava ya da sigorta müzakerelerinin seyrini doğrudan belirler. Belirsizlik yaşadığınız her noktada uzman hukuki destek almaktan çekinmeyin.